FRIA Template — Fundamental Rights Impact Assessment onder de EU AI Act
Voor deployers van hoog-risico AI is een Fundamental Rights Impact Assessment (FRIA) verplicht onder Artikel 27 van de EU AI Act. VeriAi biedt een praktische 8-onderdelen-template om de FRIA gestructureerd uit te voeren — toepasbaar in publieke organisaties én in private sectoren als krediet en verzekering.
Wanneer is een FRIA verplicht?
Artikel 27 EU AI Act verplicht een FRIA voorafgaand aan ingebruikname van een hoog-risico AI-systeem in de volgende gevallen:
- Publiekrechtelijke organisaties (overheid, gemeenten, ZBO's, uitvoeringsinstanties);
- Private organisaties die publieke diensten verlenen (zorg, sociale zekerheid, onderwijs);
- Operators die AI inzetten voor kredietwaardigheidsbeoordeling van natuurlijke personen (Annex III, punt 5(b));
- Operators die AI inzetten voor risicobeoordeling en prijsstelling in levens- en zorgverzekeringen (Annex III, punt 5(c)).
De FRIA moet worden geactualiseerd bij wijzigingen die het risicoprofiel veranderen en moet worden gemeld bij de markttoezichthouder.
FRIA versus DPIA — wat is het verschil?
DPIA (AVG Artikel 35)
Gericht op privacyrisico's bij verwerking van persoonsgegevens.
Verplicht bij hoog privacyrisico (geautomatiseerde besluitvorming, profilering, bijzondere categorieën).
Toezicht: Autoriteit Persoonsgegevens.
FRIA (AI Act Artikel 27)
Gericht op grondrechten breed — non-discriminatie, vrijheid, waardigheid, eerlijk proces, naast privacy.
Verplicht bij specifieke deployers van hoog-risico AI.
Toezicht: AI-markttoezichthouder (in NL gecoördineerd door de AP en sectorale toezichthouders).
In de praktijk: combineer DPIA en FRIA waar mogelijk. De FRIA gaat breder en bevat eisen die een DPIA niet dekt (zoals de meldplicht aan de markttoezichthouder en de verplichte beschrijving van kwetsbare groepen).
De 8 verplichte onderdelen van een FRIA
1. Beschrijving van het AI-systeem
Functionaliteit, doel, beoogde gebruikers, frequentie van inzet, betrokken stakeholders en mate van menselijk toezicht.
2. Tijdsduur en context van inzet
Periode waarin het systeem wordt ingezet, geografische scope en de specifieke organisatorische context (publiek of privaat, sector).
3. Categorieën getroffen personen
Identificatie van natuurlijke personen of groepen die door het AI-besluit worden geraakt — inclusief kwetsbare groepen (minderjarigen, ouderen, mensen met beperking).
4. Risico's voor grondrechten
Concreet welke grondrechten in het geding zijn: non-discriminatie, privacy, vrijheid van meningsuiting, recht op een eerlijk proces, menselijke waardigheid.
5. Mitigerende maatregelen
Welke organisatorische, technische en juridische maatregelen u treft om de geïdentificeerde risico's te beperken — inclusief klachtenmechanisme.
6. Menselijk toezicht (Artikel 14)
Wie houdt toezicht, met welke bevoegdheden, wanneer wordt geëscaleerd en hoe wordt aantoonbaar dat menselijke toetsing daadwerkelijk plaatsvindt.
7. Klacht- en bezwaarprocedure
Hoe getroffen personen bezwaar kunnen maken tegen een AI-besluit, binnen welke termijn en bij wie. Verwijzing naar AVG artikel 22 indien profilering.
8. Notificatie aan toezichthouder
Voor publieke organisaties: melding aan markttoezichthouder vóór ingebruikname van het hoog-risico AI-systeem (Artikel 27 lid 3 EU AI Act).
Praktijktips bij het invullen
• Betrek juridische zaken, IT, business en — waar mogelijk — een ethicus of vertegenwoordiger van getroffen groepen.
• Werk iteratief: een eerste versie hoeft niet perfect, maar moet vóór ingebruikname compleet zijn.
• Koppel de FRIA aan uw AI-register (Artikel 60 AI Act) en uw governance-proces.
• Bewaar versiehistorie — toezichthouders kunnen vragen om aantoonbaarheid van actualisatie.
• Combineer waar mogelijk met DPIA in één geïntegreerd document met aparte FRIA-secties.
Gerelateerde pagina's
AI Audit Diensten
Onafhankelijke AI audits volgens EU AI Act en ISO 42001
EU AI Act Gids
Alles over de Europese AI-wetgeving en uw verplichtingen
AI Compliance Framework
Vier pijlers van compliance en het maturity model
Consultancy & Training
Persoonlijke begeleiding en certificeringsprogramma's
Wat is een AI Audit?
Complete uitleg over het audit-proces
Risicoclassificatie
Hoe classificeer je AI-risico's volgens de AI Act?
ISO 42001 Standaarden
Internationale standaard voor AI management
AI Governance
Grip op verantwoorde inzet van AI